فلسفه شكسته شدن نماز

چند روزي به سفر رفته بودم ،كه يك سوالي ذهنم و مشغول كرد كه چرا بايد نماز و تو سفر شكسته بخونم؟

مطمئنم اين سوال براي شما هم پيش اومده،وقتي از سفر برگشتم به دنبال جوابش گشتم به مطلب قشنگي برخورد كردم كه جواب سوالم وداد،خيلي جالب بود،شما هم اگه بخونيدش حتما ميپسنديد.

 كليد پيروزي

براي پيروزي بر مشكلات ،حالا هر چي كه ميخواد باشه ميدوني دوركن اساسي لازمه1)پايگاه نيرومند دروني و2)تكيه گاه محكم بروني

قرآن كريم به صراحت اين دو پايگاه رو معرفي ميكند وميفرمايد:"واستعينوا بالصبر والصلوة،با نماز وصبر ،كمك بگيريد."(بقره،46)صبرآن حالت استقامت در جبهه ي مشكلات است ونماز،پيوندي است با خداو وسيله اي ارتباطي با اين تكيه گاه محكم.

 مسلمان شدن فرانسوي

يكي از علماي معاصر مي گويد:درسفر فرانسه از خانمي كه مسلمان شده بود،پرسيدم:"چگونه مسلمان شديد؟"گفت:"من سال ها پيش مقيم الجزاير بودم. يك روز از جاده اي عبور ميكردم كه در كنار آن مزرعه اي بود وديدم كسي روبه سمتي ايستاده وحركاتي انجام ميدهد.كنجكاو شدم واز ديگران پرسيدم:اين حركات چيست؟گفتند:نماز ميخواند.كنجكاوتر شدم وسراغش رفتم.پرسيدم:چه ميكني؟چه ميگويي وچه ميخواهي؟وقتي متوجه شدم كه در اسلام،ارتباط با خالق اين اندازه آسان واين قدر عميق ولطيف است،تكان خوردم واين علت اصلي مسلمان شدن من بود."

(نمازراه پيروزي بر مشكلات،علي محمد حيدري نراقي،ص 60)

شب آخر زندگي امام بود. تاريكي بر همه جا حكم فرما بود. از آسمان تيره و ابري، نم نم باران ميباريد. امام از ساعت يك و نيم بعدازظهر، روي تخت بيمارستان بيهوش شده بود. صورت بيخون امام، نشانه ي ضعف او بود. پزشكان با نااميدي به صورت لاغر و استخواني امام نگاه ميكردند و در دل ميگفتند:« اي كاش خدا، سلامت را به امام بازميگرداند!» هنگام مغرب، با شنيدن صداي اذان، يكي از نزديكان امام آهي از سينه برآورد و سكوت را شكست. - آقا! وقت نماز است. امام كه ساعتها به هيچ صدايي عكس العمل نشان نداده بود، وقتي اين حرف را شنيد، ابروهايش را به آرامي تكان داد. امام با حركت ابروها، آخرين نماز مغرب و عشاي خود را خواند. قطره هاي اشك در چشمها و روي گونه هاي پزشكان درخشيد.

(ره توشه ویژه نوجوانان تابستان 78،ص 225)

 درگذشت استاد اخلاق،عالم عامل،فقيه وارسته

آيت الله شيخ مجتبي تهراني را به همه پويندگان راه حق و حقيقت تسليت عرض مي نمايم

                                          ******************

گفتاري از آيت الله تهراني (رضوان الله عليه)

 السلام عليك يا

اباعبدالله(عليه السلام)

فرارسيدن اربعين حسيني را به دوستداران اهل بيت (عليهم السلام) تسليت عرض مي نمايم.

نماز و امام حسين (عليه السلام)

* اگر قرآن در آغاز بزرگ‏ترين سوره‏ى خود (بقره) مى‏فرمايد:

(الّذين يؤمنون بالغيب و يقيمون الصلوة) (بقره،3) و همچنين در كوچك‏ترين سوره‏ى خود (كوثر) از نماز سخن به ميان مى‏آورد، امام حسين عليه السلام آن را اقامه مى‏نمايد. (اشهد انّك قد اقمت الصلوة )(زيارت عاشورا) 

* اگر قرآن مى‏فرمايد: (و اركعوا مع الراكعين) (بقره، 43) ، امام حسين عليه السلام نماز را با جماعت آن هم در برابر صفوف دشمن برگزار مى‏كند.

* اگر قرآن نحوه‏ى اقامه نماز در ميدان جنگ را به پيامبر صلى الله عليه و آله آموزش مى‏دهد؛ (و اذا كنتَ فيهم فاقمت لهم الصلوة فلتقم طائفةٌ منهم معك وليأخذوا اسلحتهم ...) (نساء، 102) ، امام حسين عليه السلام در ميدان جنگ‏ نماز را اقامه مى‏فرمايد.

* اگر قرآن نماز را به عنوان يك منبع انرژى‏زاى غيبى معرّفى و مؤمنان را امر به استعانت از آن مى‏فرمايد:(استعينوا بالصبر و الصلوة) (بقره، 153)، امام حسين عليه السلام نيز در بحبوحه‏ى جنگ و مشكلات آن، از نماز استعانت مى‏جويد.

* اگر قرآن اقامه‏ى نماز را در اوّل وقت سفارش مى‏فرمايد؛(اقم الصلوة لدلوك الشمس) (اسراء، 78)، امام حسين عليه السلام نماز ظهر عاشورا را در اوّل وقت اقامه فرمودند.

* اگر حضرت عيساى مسيح عليه السلام تا زمانى كه نفس دارند، مأمور به اقامه نماز شده‏اند؛ (و اوصانى بالصلوة و الزكوة ما دمت حيّا) (مريم، 31)، امام حسين عليه السلام نيز تا آخرين لحظه همراه نماز است.

* اگر قرآن از كسانى كه تجارت، آنها را از نماز غافل نمى‏سازد، ستايش مى‏كند؛ (رجال لا تلهيهم تجارة و لا بيع عن ذكر اللّه و اقام الصلوة) (نور، 37)، راجع به امام حسين عليه السلام چه بايد گفت كه‏حتّى حفظ جان هم او را از نماز غافل نساخت.

* امام حسين عليه السلام نه تنها خود نماز خواند كه نمازهاى نمازگزاران را نماز كرد. در حديث مى‏خوانيم: سه چيز موجب قبولى نماز است: حضور قلب، نماز نافله و تربت سيدالشهدا.

* امام حسين عليه السلام به خواهرش زينب عليها السلام مى‏فرمايد: در نمازت به من دعا كن.

* نماز بايد در جامعه و علنى اقامه شود؛ (اقيموا الصلوة) و امام حسين عليه السلام با آنكه مى‏توانست در خيمه نماز بخواند و با اينكه نمازش شكسته بود، در مقابل جمعيت نماز بپا داشت.

هنگام اقامه‏ى نماز در ظهر عاشورا، 30 تير به سوى حضرت رها شد، يعنى در برابر هر كلمه از حمد و ركوع و سجده تقريبا يك تير به امام پرتاپ شد.

* به راستى نماز چيست كه در عصر تاسوعا هنگامى كه به سيد الشهدا عليه السلام پيشنهاد حمله مى‏شود، حضرت طى چند نوبت گفتگو جنگ را يك روز به تأخير مى‏اندازند و مى‏فرمايند: (انّى‏احبّ الصلوة) و نفرمود: مى‏خواهم نماز بخوانم، بلكه فرمود:من نماز را دوست دارم. بسيارى از ما نماز مى‏خوانيم، ولى چقدر نماز را دوست داريم؟

زراره از امام صادق عليه السلام در باره كعبه پرسيد: دهها سال است كه هرگاه درباره‏ى حج و كعبه از شما سوال مى‏كنم، پاسخ جديدى مى‏دهيد، علم شما به كجا متّصل است؟ امام فرمودند:

آيا مى‏خواهى كعبه‏اى كه هزاران سال قبل از آدم بوده با چند كلمه اسرارش تمام شود.

اين در حالى است كه كعبه و تمامى اسرار و رموز آن كه امام به آن اشاره فرمودند، تنها قبله‏ى نماز است و قبله، يكى از شرايط نماز!!

* امام حسين عليه السلام حاضر مى‏شود تا بدن مباركشان سوراخ سوراخ شود، ولى ارزش نماز شكسته نشود. سر مقدّس سيد الشهدا بر روى نى قرآن مى‏خواند، يعنى سر از بدن جدا مى‏شود ولى سر و دل از قرآن جدا نمى‏شود.

(قرآن وامام حسين عليه السلام ،قرائتي،ص 47-45)

 نماز حیات انسان

براى زنده ماندن انسان ضربان و حركت قلب لازم است و اگر كسى قلبش از حركت بايستد مى گويند سكته كرده است، يعنى براى يك زمان خيلى كوتاه ضربان قلب متوقف شده كه اگر طول بكشد مرگ حتمى است، اگر مدتش محدود باشد ممكن است منجر به فلج شدن يك قسمت از بدن شود. نتيجه اش اين مى شود كه خون جريان پيدا نمى كند و لخته مى شود و در آن قسمتى كه خون حركت نمى كند ديگر عصب زنده نيست كه بتواند پيام دهد. خيلى هم اتفاق مى افتد كه بعد از سكته ى قلبى، بيمار سكته مغزى مى كند يعنى خون در يك قسمتى از مغزش لخته مى شود و از آنجا قسمتى از اعضايش فلج مى شود. اين قلب گوشتى انسان براى بدنش است كه اگر قلب بميرد تمام حركات بدن تعطيل مى شود. براى جنبه ى تربيتى و اخلاقى انسان هم خدا قلبى قرار داده كه اگر قلب از حركت ايستاد، تمام معنويات انسان تعطيل مى شود. اين است كه مى گويند: فلانى قسى القلب شده دلش سخت شده. در روايات داريم كسى كه مدتى عبادت خدا نكند، قلبش قسى مى شود. از امام رضا (ع) سؤال شد كه چرا نمازها در پنج نوبت خوانده مى شود و چرا در اين وقتها خوانده مى شود؟ حضرت به تفصيل جواب داد كه خدا خواسته كه شروع و خاتمه ى كار با ياد خدا باشد، مبادا كه قلب انسان قسى شود، يعنى دل انسان بميرد. نماز صبح را قرار داد وقتى كه انسان از خواب برمى خيزد و مى خواهد به سركارش برود، يعنى خاتمه ى استراحت و خواب شب و شروع كار روز به ياد خدا باشد تا به وسيله ى آن خودش را تنظيم كند، دلش و وجدانش را زنده نگه دارد و متوجّه باشد خدا هست و روز جزايى و وظيفه اى و انسانيتى. اين مسايل را به ياد انسان مى آورد و انسان را با حالت توجّه به وظايف خودش سركار مى فرستد. وقتى كار ظهر انسان تمام شد و مى خواهد برگردد خدا برايش برنامه ى نماز ظهر را گذاشته كه هنوز ناهار نخورده كارش را با نماز تمام كند. كار با نماز صبح شروع كرده و با نماز ظهر تمام كند. عصر هم با نماز عصر شروع مى كند و وقتى كه كار عصر تمام شد، وقت نماز مغرب است كه كار عصرش را با نماز تمام كرده باشد. وقتى شام مى خورد و مى خواهد استراحت كند، استراحتش را با نماز شروع كرده و كار روزش را با نماز ختم كرده است. نماز بعنوان زنده نگه داشتن قلب انسان است. همان طورى كه انسان براى بدنش غذا تأمين مى كند و وقتى مدتى كار كرد احتياج به غذا پيدا مى كند، وقتى هم كه انسان مدتى با مردم سروكار داشت دوباره بايد ارتباطش را با خدا تجديد كند كه خدا از يادش نرود. به او گفته اند هر كارى را با «بسم الله» آغاز كند. براى چه؟ براى اينكه با ياد خدا كار را شروع كرده باشد و خدا را بر خودش ناظر گرفته باشد، بطورى كه احساس كند خدا او را مى بيند. اين است كه مستحب است انسان غذا كه مى خورد «بسم الله» بگويد، حرفى يا كارى را كه مى خواهد شروع كند با «بسم الله» باشد تا كارها با ياد خدا شروع شده باشد. كار هم كه تمام شد «الحمدالله» بگويد. با ياد خدا شروع كند و با ياد او تمام كند، تا در حين كار از ياد خدا غافل نشود و دل زنده بماند. پس اساس تربيت در زنده شدن و جوان و زنده ماندن دل انسان است. دل وقتى با خدا ارتباط برقرار كرد و به خدا متعال مربوط شد، خود انسان متوجّه است كه چه كار بايد بكند و چه نبايد بكند. اين دل به انسان امر به معروف و نهى از منكر مى كند. چطور شما به بچّه هايتان امر و نهى مى كنيد كه چكارهايى خوب و يا بد است، دل وقتى زنده شد به انسان مى گويد چه كار بكن و چه كار نكن. هر لحظه با انسان حرف مى زند و او را موعظه مى كند. وقتى انسان كار بدى كرد دل او را مؤاخذه مى كند. وقتى اشتباهاتى كرد، دل انسان به او مى گويد اين كار غلط بوده كه كردى، اينكه انسان از كارى كه كرده پشيمان‏مى شود، دل، انسان را پشيمان مى كند.

)مثل ها وپندها،حائري شيرازي)

 موضع نماز از دين چون موضع سر بود از تن؛ يعنى چنان كه تن بى‏سر بكار نيايد دين بى‏نماز بكار نيايد.

)شرح فارسى شهاب الأخبار(كلمات قصار پيامبر خاتم ص) متن88 الباب الاول(

 انسان و نماز

آدمی نسبت به نماز مراتب مختلفی دارد ازجمله:

1.کفار:تکالیف الهی برای کافران نیز هست که اگر انجام دهند صحیح نیست واگر درحالت کفر بمیرند عذاب میشوند.

2.سبک شمارندگان نماز:این افراد در روایات ملامت شده اند ،پیامبرمیفرماید:"از{امت}من نیست کسی که به نمازش استخفاف ورزیده و آن را سبک بشمارد به خدا قسم در قیامت از ملاقات من در نزد حوض {کوثر}محروم خواهد بود."(من لا یحضره الفقیه،ج 1،ص 206)

این افراد بر چند قسمند:منکران نماز،تارکین نماز،سهل انگاران(گاهی نماز میخوانند وگاهی نمیخوانند)،جاهلان به نماز،به تأخیر اندازان نماز،کسی که خود را برای نماز آماده نمیکندو آدابش را رعایت نمیکند،آنکه نسبت به نماز قضاو نماز دیگران بی تفاوت است.

3.کاسب ها وتاجرها:کسانی که به وسیله نماز برای رسیدن به چیزی از دنیا یا آخرت،با خدا معامله میکنند

4.خائفان:عبادت خدا از روی ترس دنیوی یا اخروی.این نوع عبادت گرچه خوب است ولی مرتبه ی عالی نیست.

5.عارفان ومحبان:افرادی که به سبب معرفتی که به خدا دارند اورا شایسته عبادت میدانند وبه همین جهت اورا عبادت میکنند.

6.مروجان نماز :در قرآن آیات بسیاری مارا به اقامه نماز فرا میخواند نه فقط خواندن .

اقامه نماز یعنی علاوه بر خواندن نماز آن رادرجامعه گسترش دهیم وترویج نماییم تافرهنگ نماز گسترش یابد.

(دانستنی های لازم از نماز،محمد وحیدی)

نماز وسایر ادیان

بامطالعه پیرامون تاریخ ادیان ومذاهب و همچنین آیات وروایات نقل شده از معصومین (ع)،روشن می گردد که قدیمیترین عبادت درتمامی ادیان ،نماز بوده است.

حتی هنگام اقامت آدم وحوا درزمین وزمان نوح وابراهیم و موسی وعیسی وانبیای دیگر تا پیش از اسلام نماز وجود داشته است.

اما درخصوص چگونگی نماز در ادیان دیگر باید گفت:بر اساس تاریخ وآیات و روایات نماز به عنوان عبادت در همه ی ادیان بوده ومتناسب با تکامل دین،روند تکاملی داشته وباظهور اسلام به اوج رسیده است.

1.زرتشت:نماز،یکی از ارکان مهم این دین است.دربخش های گوناگون اوستا زرتشتیان به برپایی نماز برای دین داری ورسیدن به کمال تشویق شده اند.

نمازشان شبیه مسلمانان بوده که در پنج نوبت همراه با دعاهای ویژه ادا میشود.

2.یهود:در آیه 14طه خداوند به موسی(ع) میفرماید:"همانا من الله هستم و معبودی جز من نیست،پس مرا عبادت کن و نماز را به یاد من به پا دار." در کتاب مقدس یهود درباره ی اهمیت نماز و چگونگی برپایی آن و مکان وزمانش مطالبی آمده.

3.مسیحیت:نماز درشریعت عیسی(ع) یک فریضه است که خدا در همان آغاز تولد به او سفارش کرد.شیوه ی نماز آنان دعا دربرابر خداست ودر روز یکشنبه نماز ویژه همان روز را دارند.

4.دین های غیر وحیانی:به علت فطری بودن پرستش وخداجویی نیایش ونماز در ادیان غیر وحیانی نیز وجود داشته.در تاریخ آمده کنفسیوس نماز میخوانده.ایرانیان باستان در دوره پارت ها و ساسانیان نمازی شبیه مسلمانان داشتند ،یونانیان باستان با خواندن نماز از خشم خدایان در امان میماندند ویاری میجستند.عرب های بت پرست عربستان پیش از ظهور اسلام در حریم کعبه نماز میخواندند قرآن نماز آنها رادرآیه 35 انفال توصیف میکند:"نماز آنها درکنار خانه خدا چیزی جز سوت کشیدن و کف زدن نبود.

(پاسخ به پرسش ها وشبهات ج 7وپرسشها وپاسخ های دانشجویی دفتر43)

 معنای نماز

فرهنگ عمیدمعنای نماز راچنین گفته:"پرستش،نیاز،سجود،بندگی واطاعت،خم شدن برای اظهار بندگی واطاعت ویکی از فرایض دین،عبادت مخصوص و واجب مسلمانان که پنج باردرشبانه روز به جا می آورند"

فلسفه نماز

نماز چیزی نیست که فلسفه اش بر کسی مخفی باشد ازجمله:

1)    روح واساس وپایه نماز همان یاد خداست چرا که درآیه 14سوره طه خطاب به موسی می فرماید :"أقم الصلوةلذکری ،نماز را بر پا دار تا به یاد من باشی"

2)    نماز وسیله شستشوی ازگناهان ومغفرت وآمرزش الهی است وجراحاتی که بر روح وجان انسان از گناه می نشیند،بزداید.

3)    نماز با پرورش نهال تقوی در دل وتقویت روح ایمان سدی دربرابر گناهان آینده است.آیه 45 سوره عنکبوت میفرماید:"نماز انسان را از زشتی ها ومنکرات باز میدارد"

4)    نماز غفلت زداست چرا که پنج بار درهر شبانه روز انجام میشود وپیوسته هشدار میدهدوهدف آفرینش را خاطر نشان میسازد.

5)    نماز خودبینی وکبر رادرهم میشکند،چرا که در هر شبانه روز هفده بار ودر هر رکعت دوبار پیشانی خود را بر خاک در برابر خدا میگذارد.

6)    نماز وسیله پرورش،فضائل اخلاق وتکامل معنوی انسان است ،درحدیثی از امام علی (ع)می خوانیم که درفلسفه نماز فرمود:"نماز وسیله ی تقرب هر پرهیز کاری به خداست"(نهج البلاغه،حکمت 136)

7)    نماز باتکرارش درهرشبانه روز روح اخلاص رادر انسان زنده میکند،بنابراین به سائر اعمال او ارزش و روح میدهد.

8)    نماز باتوجه به شرایط صحت دعوت به پاکسازی میکندچرا که باید لباس ومکان نماز گذار و آبی که وضو میگیرد ومحل آن از غصب و تجاوز و...پاک باشد.

9)    نماز شرایط کمال نیز دارد که رعایت آنها یک عامل موثر دیگر برای ترک بسیاری از گناهان است.

10)           نماز روح انظباط را در انسان تقویت میکند چراکه باید در اوقات معینی انجام گیرد که تقدیم وتاخیر آن موجب بطلان نماز است.

(کتاب پاسخ به پرسش ها و شبهات ج7)

 برگرفته از سایت ستاد اقامه نماز کرمانشاه

نور عشق

دل را به نور عشق صفا مي دهد نماز
جان را به ياد دوست جلا مي دهد نماز

از خارزار شرك اگر بگذري به صدق

باغ تو را ز جلوه صفا مي دهد نماز

تا بنگري جمال حقيقت ز معرفت
  سرچشمه ات ز آب بقا مي دهد نماز

پاي تو را ز قيد تعلق رها كند
    دست تو را به دست دعا مي دهد نماز

هر دم كه سر به سجده اخلاص مي نهي
    روشندلي ز ياد خدا مي دهد نماز

چون بشنوي صلاي مؤذن ، شتاب كن
     ز بارگاه قدس ندا مي دهد نماز

مشفق کاشانی

                              ***************************

 هنگام نماز

برخيز به هنگام ، كه هنگام نماز است
صبح است و در رحمت حق ، بر همه باز است
 

          گلبانگ اذان برشنو از خانه الله
          آواي فرشته است كه در راز و نياز است
 

               از قله سرگشتگي خويش فرود آي
               سر نِه به سر سجده كه معراج نماز است
 

كوتاه كن اين قصه و از رنگ تعلق
بگريز و مگو راه به الله دراز است
 

          الحمد سفيري است سفرساز و خوش آهنگ
          تا بارگه دوست كه او بنده نواز است
                                                   

                                                    جواد محدثي

                *************************                              

 نرگسم یاسم نمازم

                               محفل رازونیازم

بال پرواز و رسیدن

خوشترین آهنگ سازم

چشمه سارعشق ومستی

موج دریاهای رازم

آشنای دردمندان

 شیوه ی سوزوگدازم

همسفربا رهنوردان

توشه راه درازم

صیقل جان صیقل روح

من نمازم من نمازم